{"id":9398,"date":"2021-11-21T16:37:10","date_gmt":"2021-11-21T09:37:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9398"},"modified":"2021-11-21T17:15:53","modified_gmt":"2021-11-21T10:15:53","slug":"vi-sao-noi-thuc-vat-la-nguoi-linh-giam-sat-va-do-luong-o-nhiem-moi-truong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-noi-thuc-vat-la-nguoi-linh-giam-sat-va-do-luong-o-nhiem-moi-truong\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao n\u00f3i th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u01a1n 50 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc trong c\u00e1nh r\u1eebng cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi \u1edf bang California M\u1ef9, tr\u00ean l\u00e1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh k\u00ec l\u1ea1. V\u1ec1 sau l\u00e1 bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u00e0u v\u00e0ng v\u00e0 r\u1ee5ng, khi\u1ebfn cho r\u1ea5t nhi\u1ec1u cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi b\u1ecb ch\u1ebft. C\u00e1c <a href=\"https:\/\/www.vietlearn.org\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"2\" title=\"Vietlearn\" rel=\"nofollow\">chuy\u00ean gia<\/a> sau khi ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 kh\u00ed th\u1ea3i \u00f4 t\u00f4 trong \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ebft cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi. H\u00e0ng ng\u00e0n, h\u00e0ng v\u1ea1n \u00f4 t\u00f4 trong th\u00e0nh ph\u1ed1 m\u1ed7i ng\u00e0y th\u1ea3i v\u00e0o kh\u00f4ng kh\u00ed m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c h\u00f3a ch\u1ea5t nitrorua v\u00e0 c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t hi\u0111ro Cacbon, d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a tia t\u1eed ngo\u1ea1i \u0111\u00e3 sinh ra \u201cm\u00f9 kh\u00f3i quang h\u00f3a h\u1ecdc\u201d, l\u00e0m ch\u1ebft cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi. V\u1ec1 sau c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y r\u1ea5t nh\u1ea1y c\u1ea3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Th\u00f4ng qua quan s\u00e1t ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ednh x\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m hay kh\u00f4ng. Do \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta xem c\u00e2y c\u1ed1i l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi l\u00ednh gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng\u201d \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00f4ng qua quan s\u00e1t l\u00e2u d\u00e0i ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ea5y: lo\u00e0i c\u00e2y kh\u00e1c nhau c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00ed \u0111\u1ed9c kh\u00e1c nhau. M\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a kh\u00ed \u0111\u1ed9c c\u00e0nh l\u00e1 b\u1ecb kh\u00f4 h\u00e9o, ch\u1ebft d\u1ea7n, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00e0nh l\u00e1 v\u1eabn xum xu\u00ea v\u00e0 c\u00f2n ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0 c\u0169. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng nh\u1ea1y v\u1edbi \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u00e0m c\u00e2y ch\u1ec9 th\u1ecb nh\u1eb1m gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1eady c\u00e2y l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng? Nh\u1eefng ch\u1ea5t kh\u00ed \u0111\u1ed9c trong kh\u00f4ng kh\u00ed th\u00f4ng qua c\u00e1c l\u1ed7 l\u00e1 c\u00e2y x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e2y. Do \u0111\u00f3 m\u1ed9t khi g\u1eb7p kh\u00ed c\u00f3 h\u1ea1i th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e1 c\u00e2y b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, tr\u00ean l\u00e1 c\u00e2y xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh m\u00e0 m\u1eaft th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed d\u1ee5 kh\u00ed sunfua g\u00e2y \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1eefa c\u00e1c g\u00e2n l\u00e1, h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eebng \u0111i\u1ec3m ho\u1eb7c t\u1eebng \u0111\u1ed1m; kh\u00ed clo g\u00e2y nh\u1eefng \u0111\u1ed1m t\u1eadp trung \u1edf \u0111\u1ea7u nh\u1ecdn cu\u1ed1i l\u00e1 ho\u1eb7c vi\u1ec1n quanh l\u00e1, \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh h\u00ecnh tr\u00f2n ho\u1eb7c h\u00ecnh d\u00e0i. Nh\u1eefng ch\u1ea5t kh\u00ed c\u00f3 h\u1ea1i kh\u00e1c g\u00e2y n\u00ean ch\u1ee9ng b\u1ec7nh c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00e1c nhau. Do \u0111\u00f3 c\u00e2y c\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u00e1ch b\u1ea3o v\u1edbi ch\u00fang ta kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00f3 b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m hay kh\u00f4ng m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u00e1nh \u00f4 nhi\u1ec5m thu\u1ed9c d\u1ea1ng n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y kh\u00e1c nhau nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ea5t \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00e1c nhau, cho n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi ch\u1ea5t \u00f4 nhi\u1ec5m n\u00e0o \u0111\u00f3 ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u1ea1i \u00f4 nhi\u1ec5m \u0111\u00f3. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00e2y nh\u1ea1y c\u1ea3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e2y ch\u1ec9 th\u1ecb c\u00e1c ch\u1ea5t \u00f4 nhi\u1ec5m kh\u00f4ng kh\u00ed. V\u00ed d\u1ee5 c\u00e2y t\u1eed hoa m\u1ee5c x\u00e1, c\u00e0 r\u1ed1t, v.v.. c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t kh\u00ed sunfua, c\u00e2y u\u1ea5t kim h\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1nh, mai, b\u1ed3 \u0111\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng kh\u00ed flo; t\u00e1o, \u0111\u00e0o, ng\u00f4, h\u00e0nh t\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng kh\u00ed clo. Ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00e2y nh\u01b0 c\u00e2y ch\u00e2n v\u1ecbt c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u00f4 nhi\u1ec5m v\u1ec1 b\u1ee9c x\u1ea1. C\u00e2y ch\u00e2n v\u1ecbt, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng l\u00e1 c\u00f3 m\u00e0u xanh lam, n\u1ebfu b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m b\u1ee9c x\u1ea1 tuy \u1edf n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 r\u1ea5t th\u1ea5p l\u00e1 c\u0169ng v\u1eabn bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u00e0u \u0111\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi lo r\u1eb1ng \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e2y k\u00e9m h\u01a1n m\u00e1y. Th\u1ef1c ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ea5t g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m r\u1ea5t cao. V\u00ed d\u1ee5 \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y c\u1ee7a c\u00e2y t\u1eed hoa m\u1ee5c x\u00e1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi kh\u00ed sunfua r\u1ea5t m\u1ea1nh. Khi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 kh\u00ed sunfua trong kh\u00f4ng kh\u00ed ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t 3 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u th\u00ec c\u00e2y \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh r\u00f5 r\u1ec7t, c\u00f2n v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 khi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 kh\u00ed sunfua trong kh\u00f4ng kh\u00ed v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 3% m\u1edbi c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c, khi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 kh\u00ed flo trong kh\u00f4ng kh\u00ed ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ea1t 40 ph\u1ea7n ngh\u00ecn t\u1ec9 th\u00ec l\u00e1 c\u00e2y ki\u1ebfm lan trong v\u00f2ng 3 gi\u1edd \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh. \u0110\u1ed9 nh\u1ea1y c\u1ee7a n\u00f3 cao \u0111\u1ebfn m\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ng\u1ea1c nhi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, d\u00f9ng c\u00e2y \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t m\u00f4n khoa h\u1ecdc, thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. T\u00e1c d\u1ee5ng gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng \u00f4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt \u0111ang ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Gi\u00e1m s\u00e1t \u0111o l\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt; \u00d4 nhi\u1ec5m m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u01a1n 50 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc trong c\u00e1nh r\u1eebng cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi \u1edf bang California M\u1ef9, tr\u00ean l\u00e1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1m b\u1ec7nh k\u00ec l\u1ea1. V\u1ec1 sau l\u00e1 bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u00e0u v\u00e0ng v\u00e0 r\u1ee5ng, khi\u1ebfn cho r\u1ea5t nhi\u1ec1u cam v\u00e0 b\u01b0\u1edfi b\u1ecb ch\u1ebft. C\u00e1c chuy\u00ean gia sau khi ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 kh\u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9398"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9398\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}