{"id":9430,"date":"2021-11-21T16:40:49","date_gmt":"2021-11-21T09:40:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9430"},"modified":"2021-11-21T17:16:52","modified_gmt":"2021-11-21T10:16:52","slug":"vi-sao-cam-dung-bot-giat-co-photpho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-cam-dung-bot-giat-co-photpho\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao c\u1ea5m d\u00f9ng b\u1ed9t gi\u1eb7t c\u00f3 ph\u00f4tpho?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00f4ng h\u1ed3 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m th\u1ea5p, \u0111\u00f3 l\u00e0 do m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i sinh ho\u1ea1t l\u1eabn v\u00e0o. Trong n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i sinh ho\u1ea1t th\u00ec ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ee7 y\u1ebfu. H\u1eb1ng n\u0103m Trung Qu\u1ed1c ti\u00eau th\u1ee5 kho\u1ea3ng 3 tri\u1ec7u t\u1ea5n b\u1ed9t gi\u1eb7t ch\u1ee9a ph\u00f4tpho, v\u00ec v\u1eady n\u01b0\u1edbc ph\u1ebf th\u1ea3i ch\u1ee9a ph\u00f4tpho g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m cho s\u00f4ng, h\u1ed3 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong b\u1ed9t gi\u1eb7t c\u00f3 ch\u1ee9a h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u1ee7a ph\u00f4tpho. Ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi ion c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ea5t axit, magi\u00ea l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111\u1ed9 c\u1ee9ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 t\u1ea9y r\u1eeda. Nh\u01b0ng sau khi t\u1ea9y r\u1eeda l\u1ea1i s\u1ea3n sinh ra m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn n\u01b0\u1edbc ph\u1ebf th\u1ea3i ch\u1ee9a ph\u00f4tpho. V\u00ec ph\u00f4tpho l\u00e0 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho th\u1ef1c v\u1eadt sinh tr\u01b0\u1edfng, cho n\u00ean sau khi ph\u00f4tpho t\u0103ng l\u00ean s\u1ebd khi\u1ebfn cho c\u00e1c lo\u00e0i t\u1ea3o s\u1ed1ng trong n\u01b0\u1edbc sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf. Lo\u00e0i t\u1ea3o nhi\u1ec1u s\u1ebd ti\u00eau ph\u00ed oxi ho\u00e0 tan trong n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc k\u00e9m \u0111i, c\u00e1 b\u1ecb ch\u1ebft. L\u00fac \u0111\u00f3 n\u01b0\u1edbc bi\u1ebfn th\u00e0nh gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, nguy\u00ean t\u1ed1 dinh d\u01b0\u1ee1ng quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1c lo\u1ea1i t\u1ea3o sinh tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 nit\u01a1 v\u00e0 ph\u00f4tpho. V\u1eady n\u1ebfu h\u1ea1n ch\u1ebf nguy\u00ean t\u1ed1 nit\u01a1 th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t sinh gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? Ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 kh\u00f4ng. V\u00ec c\u00e1c lo\u00e0i t\u1ea3o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh nguy\u00ean t\u1ed1 nit\u01a1 t\u1eeb trong kh\u00f4ng kh\u00ed theo nhu c\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00fang, sau khi c\u00e1c lo\u00e0i t\u1ea3o ch\u1ebft \u0111i, vi sinh v\u1eadt s\u1ebd ph\u00e2n gi\u1ea3i ch\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nit\u01a1, nit\u01a1 l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1c lo\u00e0i t\u1ea3o kh\u00e1c l\u1ee3i d\u1ee5ng tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qua th\u1ef1c nghi\u1ec7m, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1n ch\u1ebf nguy\u00ean t\u1ed1 ph\u00f4tpho trong n\u01b0\u1edbc m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t sinh gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng. V\u00ec v\u1eady, h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1eed d\u1ee5ng b\u1ed9t gi\u1eb7t ch\u1ee9a ph\u00f4tpho th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay, h\u1eb1ng n\u0103m Trung Qu\u1ed1c th\u1ea3i v\u00e0o c\u00e1c s\u00f4ng, h\u1ed3 kho\u1ea3ng 0,45 tri\u1ec7u t\u1ea5n ph\u00f4tphat. V\u00ec v\u1eady nhi\u1ec1u ao h\u1ed3 v\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng g\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u r\u01a1i v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng. V\u00ed d\u1ee5 Th\u00e1i H\u1ed3 v\u00ec ch\u1ee9a ph\u00f4tpho qu\u00e1 m\u1ee9c n\u00ean lo\u00e0i t\u1ea3o lam ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t m\u1ea1nh; h\u1ed3 Ch\u00e2n \u1edf V\u00e2n Nam v\u00ec ch\u1ee9a nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i c\u00f3 ph\u00f4tpho n\u00ean ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc x\u1ea5u \u0111i. T\u1eeb n\u0103m 1990 &#8211; 1996 \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n B\u1ed9t H\u1ea3i \u0111\u00e3 ph\u00e1t sinh h\u00e0ng ch\u1ee5c l\u1ea7n &#8220;tri\u1ec1u \u0111\u1ecf&#8221; l\u00e0m c\u00e1 ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u1ee7a ph\u00f4tpho trong b\u1ed9t gi\u1eb7t khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng h\u1ed3 x\u1ea5u \u0111i r\u1ea5t nhanh, n\u00ean nhi\u1ec1u h\u1ed3 \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh &#8220;h\u1ed3 ch\u1ebft&#8221;. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t ph\u00f4tpho c\u0169ng s\u1ebd g\u00e2y ra nhi\u1ec1u lo\u1ea1i u \u00e1c t\u00ednh. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 80 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XX \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh &#8220;c\u1ea5m ph\u00f4tpho&#8221; trong ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda. Nh\u1eadt B\u1ea3n Canada, Thu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n, v.v\u2026 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f4tpho. \u1ede Trung Qu\u1ed1c, v\u00f9ng Th\u00e1i H\u1ed3, H\u00e0ng Ch\u00e2u, v.v\u2026 t\u1eeb n\u0103m 1998 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea5m d\u00f9ng ph\u00f4tpho trong ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1edf m\u00e0n cho m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng &#8220;ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda xanh&#8221; c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb kho\u00e1: Nit\u01a1; Ph\u00f4tpho; Ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda; N\u01b0\u1edbc gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y nay, ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00f4ng h\u1ed3 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m th\u1ea5p, \u0111\u00f3 l\u00e0 do m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i sinh ho\u1ea1t l\u1eabn v\u00e0o. Trong n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i sinh ho\u1ea1t th\u00ec ch\u1ea5t t\u1ea9y r\u1eeda l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ee7 y\u1ebfu. H\u1eb1ng n\u0103m Trung Qu\u1ed1c ti\u00eau th\u1ee5 kho\u1ea3ng 3 tri\u1ec7u t\u1ea5n b\u1ed9t gi\u1eb7t ch\u1ee9a ph\u00f4tpho, v\u00ec v\u1eady n\u01b0\u1edbc ph\u1ebf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,17],"tags":[],"class_list":["post-9430","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9430\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}