{"id":9618,"date":"2021-11-21T17:27:56","date_gmt":"2021-11-21T10:27:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9618"},"modified":"2021-11-21T18:37:44","modified_gmt":"2021-11-21T11:37:44","slug":"tai-sao-bo-re-cua-thuc-vat-deu-rat-dai-va-rat-nhieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-bo-re-cua-thuc-vat-deu-rat-dai-va-rat-nhieu\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao b\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ec1u r\u1ea5t d\u00e0i v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u?"},"content":{"rendered":"\n<p>Th\u1ef1c v\u1eadt th\u01b0\u1eddng ph\u00e2n l\u00e0m hai ph\u1ea7n: tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0 d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Ph\u1ea7n \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed9 r\u1ec5. B\u1ed9 r\u1ec5 do nhi\u1ec1u lo\u1ea1i r\u1ec5 t\u1ea1o th\u00e0nh, m\u1ed9t lo\u1ea1i ban \u0111\u1ea7u m\u1ecdc ra t\u1eeb r\u1ec5 c\u1ee7a ph\u00f4i non c\u1ee7a h\u1ea1t gi\u1ed1ng, n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i to kh\u1ecfe c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m th\u1eb3ng, s\u00e2u xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ec5 c\u00e1i. R\u1ec5 c\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n nh\u00e1nh ra b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng t\u00e1m h\u01b0\u1edbng h\u00ecnh th\u00e0nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1ec5 con, t\u1eeb r\u1ec5 con l\u1ea1i ph\u00e2n nh\u00e1nh ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1ec5 b\u00e9 h\u01a1n n\u1eefa\u2026 h\u00ecnh th\u00e0nh r\u1ec5 c\u1ea5p 3, r\u1ec5 c\u1ea5p 4. Tr\u00ean r\u1ec5 c\u00e1i v\u00e0 r\u1ec5 con c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ecdc ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1ec5 nh\u1ecf li ti, \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c r\u1ec5 non c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00f4ng m\u00e0u tr\u1eafng, ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111\u1ed9i xung k\u00edch \u0111i h\u1ea5p th\u1ee5 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a b\u1ed9 r\u1ec5 trong \u0111\u1ea5t c\u00f3 ba \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m l\u1edbn: s\u00e2u, r\u1ed9ng, nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y tr\u1ed3ng kh\u00e1c nhau v\u1edbi t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t kh\u00e1c nhau th\u00ec \u0111\u1ed9 s\u00e2u c\u1ee7a r\u1ec5 \u0111\u00e2m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00e1c nhau. Nh\u01b0 c\u00e2y t\u00e1o t\u00e0u, sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4 h\u1ea1n v\u00e0 g\u00f2 \u0111\u1ed3i, r\u1ec5 c\u00e1i c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m s\u00e2u t\u1edbi 12 m. R\u1ec5 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i rau c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m s\u00e2u t\u1edbi 1 m. Nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e2y s\u1ed1ng \u1edf sa m\u1ea1c, trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4 h\u1ea1n, b\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00e2m xuy\u00ean s\u00e2u xu\u1ed1ng l\u00f2ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ec5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u1ed9t c\u00e2y l\u00faa m\u00ec c\u00f3 t\u1edbi 70.000 r\u1ec5, t\u1ed5ng chi\u1ec1u d\u00e0i l\u00ean t\u1edbi h\u01a1n 500 m. Khi c\u00e2y ng\u00f4 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng t\u00e1m l\u00e1 th\u00ec s\u1ed1 r\u1ec5 con c\u00f3 t\u1edbi 8.000, 10.000 r\u1ec5. N\u1ebfu \u0111em to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ed1 l\u00f4ng tr\u00ean r\u1ec5 c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y l\u00faa m\u00ec n\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi nhau th\u00ec chi\u1ec1u d\u00e0i \u0111\u1ea1t t\u1edbi 20.000 m. C\u00f2n c\u00e2y \u0103n qu\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ed9 d\u00e0i v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng to\u00e0n b\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng khi\u1ebfn b\u1ea1n ph\u1ea3i kinh ng\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea1m vi ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a b\u1ed9 r\u1ec5 c\u00e2y tr\u1ed3ng so v\u1edbi \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng c\u1ee7a t\u00e1n c\u00e2y c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n nhi\u1ec1u. M\u1ed9t c\u00e2y t\u00e1o tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c 27 n\u0103m th\u00ec b\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n xa t\u1edbi 27 m, g\u1ea5p 2-3 l\u1ea7n t\u00e1n c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng d\u00e0i v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00ec? L\u00e3ng ph\u00ed ch\u0103ng? Kh\u00f4ng! \u0110\u00e2y ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ea5t y\u1ebfu, b\u1edfi v\u00ec v\u1edbi b\u1ed9 r\u1ec5 to kh\u1ecfe nh\u01b0 v\u1eady tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u1eefng ch\u1eafc \u1edf trong \u0111\u1ea5t, r\u1ec5 c\u00e0ng s\u00e2u bao nhi\u00eau th\u00ec ph\u00e2n b\u1ed1 c\u00e0ng r\u1ed9ng, th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ebd c\u00e0ng kh\u00f3 b\u1ecb ng\u00e3 \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3 m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 r\u1ec5 l\u00e0 m\u1ed9t trong hai \u201cnh\u00e0 m\u00e1y\u201d l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt (l\u00e1 v\u00e0 r\u1ec5), n\u00f3 nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 n\u1eb7ng n\u1ec1. Ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u00f3 trong c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt t\u00ednh theo tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfm tr\u00ean 80%. Nh\u1edd c\u00f3 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e1 v\u00e0 b\u1ed9 r\u1ec5 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c ch\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft kh\u00e1c cho c\u00e2y sinh tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00e1t d\u1ee5c. Ngo\u00e0i ra l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc c\u00f2n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u201cch\u1ea1y tr\u1ed1n\u201d kh\u1ecfi b\u1ec1 m\u1eb7t g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed1c h\u01a1i. V\u00e0o m\u00f9a h\u00e8, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u00e0ng cao s\u1ef1 b\u1ed1c h\u01a1i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng m\u1ea1nh, l\u00fac n\u00e0y n\u1ebfu l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng cung c\u1ea5p k\u1ecbp th\u1eddi, th\u00ec th\u1ef1c v\u1eadt s\u1ebd b\u1ecb kh\u00f4 h\u00e9o, th\u1eadm ch\u00ed b\u1ecb ch\u1ebft. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng k\u00ea, m\u1ed9t c\u00e2y gi\u1ed1ng h\u01b0\u1edbng d\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 m\u00f9a h\u00e8 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea7n 200-300 kg n\u01b0\u1edbc, v\u1edbi c\u00e2y l\u00faa m\u00ec mu\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 h\u1ea1t ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn 200 kg n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c v\u1eadt c\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ai s\u1ebd cung c\u1ea5p cho n\u00f3 \u0111\u00e2y? T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i nh\u1edd v\u00e0o b\u1ed9 r\u1ec5 h\u00fat n\u01b0\u1edbc t\u1eeb trong \u0111\u1ea5t. Ch\u00fang ta h\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ed9 r\u1ec5 to l\u1edbn ti\u1ebfp x\u00fac r\u1ed9ng r\u00e3i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u00e0m sao b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc cung c\u1ea5p li\u00ean t\u1ee5c, kh\u00f4ng ng\u1eebng cho c\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c v\u1eadt trong qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng kh\u00e1c nh\u01b0 nit\u01a1, ph\u1ed1tpho, kali, l\u01b0u hu\u1ef3nh\u2026 Nh\u1eefng ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y t\u1eeb trong kh\u00f4ng kh\u00ed m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ed9 r\u1ec5 \u0111i t\u00ecm kh\u1eafp n\u01a1i \u1edf trong \u0111\u1ea5t, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 nguy\u00ean t\u1ed1 vi l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u1ea7ng s\u00e2u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t. Do \u0111\u00f3, b\u1ed9 r\u1ec5 ph\u1ea3i ph\u00e2n b\u1ed1 v\u1eeba r\u1ed9ng v\u1eeba s\u00e2u, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ph\u1ea7n dinh d\u01b0\u1ee1ng \u1edf trong \u0111\u1ea5t cho c\u00e2y sinh tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u th\u00fa v\u1ecb l\u00e0 b\u1ed9 r\u1ec5 th\u1ef1c v\u1eadt \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t nh\u01b0 v\u1eady, nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 \u201ctr\u1ee3 th\u1ee7\u201d. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ed1t c\u00e1c c\u00e2y d\u01b0a v\u00e0 th\u00e2n c\u00e2y ng\u00f4 th\u01b0\u1eddng m\u1ecdc ra nhi\u1ec1u \u201cr\u1ec5 b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh\u201d; c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y nh\u01b0 c\u00e2y t\u00f9ng, r\u1ec5 c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i vi khu\u1ea9n s\u1ed1ng k\u00fd sinh g\u1ecdi l\u00e0 \u201cr\u1ec5 khu\u1ea9n\u201d, ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap c\u00e2y h\u00fat n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady b\u1ed9 r\u1ec5 c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00ec c\u00e0ng c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ef1 sinh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt. Ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u201cr\u1ec5 s\u00e2u c\u00e2y t\u1ed1t\u201d c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec l\u1ebd \u0111\u00f3.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1ef1c v\u1eadt th\u01b0\u1eddng ph\u00e2n l\u00e0m hai ph\u1ea7n: tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0 d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Ph\u1ea7n \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed9 r\u1ec5. B\u1ed9 r\u1ec5 do nhi\u1ec1u lo\u1ea1i r\u1ec5 t\u1ea1o th\u00e0nh, m\u1ed9t lo\u1ea1i ban \u0111\u1ea7u m\u1ecdc ra t\u1eeb r\u1ec5 c\u1ee7a ph\u00f4i non c\u1ee7a h\u1ea1t gi\u1ed1ng, n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i to kh\u1ecfe c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m th\u1eb3ng, s\u00e2u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-9618","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9618"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9618\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}