{"id":9740,"date":"2021-11-21T18:16:26","date_gmt":"2021-11-21T11:16:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9740"},"modified":"2021-11-21T18:36:18","modified_gmt":"2021-11-21T11:36:18","slug":"tai-sao-noi-sa-mac-hoa-se-de-doa-den-cuoc-song-cua-con-nguoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/tai-sao-noi-sa-mac-hoa-se-de-doa-den-cuoc-song-cua-con-nguoi\/","title":{"rendered":"T\u1ea1i sao n\u00f3i sa m\u1ea1c h\u00f3a s\u1ebd \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y 15 &#8211; 16\/4\/1998 t\u1ea1i T\u00e2y B\u1eafc, Hoa B\u1eafc, \u0110\u00f4ng Hoa Trung Qu\u1ed1c\u2026 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng tr\u1eadn b\u00e3o c\u00e1t x\u01b0a nay hi\u1ebfm c\u00f3, tai h\u1ecda n\u00e0y h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Trung Qu\u1ed1c. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa gi\u00f3ng l\u00ean h\u1ed3i chu\u00f4ng c\u1ea3nh b\u00e1o con ng\u01b0\u1eddi coi nh\u1eb9 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o 4 &#8211; 5 gi\u1edd chi\u1ec1u ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, m\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f3 l\u1edbn x\u1ea3y ra t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 Lan Ch\u00e2u, tr\u1eadn b\u00e3o mang theo c\u00e1t th\u1ed5i tung m\u00f9 tr\u1eddi cho m\u00e3i \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, trong kh\u00f4ng trung c\u00e1t b\u1ee5i m\u00f9 m\u1ecbt \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y g\u00ec trong v\u00f2ng b\u00e1n k\u00ednh 5 m, m\u00e1y bay c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea5t c\u00e1nh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. S\u00e1ng ng\u00e0y 16, \u1edf Lan Ch\u00e2u b\u1ee5i c\u00e1t che l\u1ea5p M\u1eb7t Tr\u1eddi; c\u00f9ng ng\u00e0y, b\u1ee5i b\u1eb7m, m\u01b0a b\u00f9n \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, khi\u1ebfn cho to\u00e0n b\u1ed9 xe c\u1ed9 ch\u1ea1y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 B\u1eafc Kinh ho\u00e0n to\u00e0n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng \u201cv\u0103n v\u1eadt khai qu\u1eadt\u201d, nh\u1eefng b\u00f4ng hoa nh\u1eefng c\u00e0nh l\u00e1 non v\u1eeba m\u1edbi nh\u00fa ra \u0111\u00f3n xu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1edbp b\u1ee5i che ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u1eadn b\u00e3o c\u00e1t c\u00f3 qui m\u00f4 l\u1edbn n\u00e0y ngo\u00e0i do kh\u00f4ng kh\u00ed thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ra, th\u00ec s\u1ef1 sa m\u1ea1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t T\u00e2y B\u1eafc Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n quan tr\u1ecdng. M\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n d\u1eabn \u0111\u1ebfn sa m\u1ea1c h\u00f3a \u0111\u1ea5t \u0111ai l\u00e0 s\u1ef1 khai hoang, ph\u00e1 r\u1eebng, ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u1ea3m th\u1ef1c v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt qu\u00e1 nhi\u1ec1u. Th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed1t r\u1eaby gieo h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a m\u1eb7c d\u00f9 ch\u1eb7t ph\u00e1 c\u00e2y c\u1ed1i, \u0111\u1ed1t c\u1ecf l\u00e0m r\u1eaby v\u00e0 thu ho\u1ea1ch m\u00f9a m\u00e0ng cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u1ea3m th\u1ef1c v\u1eadt, m\u1ea5t \u0111i trung t\u00e2m t\u00edch v\u00e0 d\u1ef1 tr\u1eef n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1eb1n \u0111\u00e1 s\u1ecfi hoang h\u00f3a. C\u00e1ch \u0111\u00e2y m\u1ea5y n\u0103m, con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e1ch phi\u1ebfn di\u1ec7n l\u1ea5y hoa m\u00e0u l\u00e0m ngu\u1ed3n th\u1ee9c \u0103n ch\u00ednh, \u1edf v\u00f9ng th\u1ea3o nguy\u00ean N\u1ed9i M\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u00e3 khai th\u00e1c b\u1eeba b\u00e3i khi\u1ebfn cho hoa m\u00e0u kh\u00f4ng l\u1edbn n\u1ed5i, c\u00f2n nh\u1eefng v\u00f9ng c\u1ecf th\u00ec b\u1ecb ph\u00e1 n\u00e1t. Huy\u1ec7n Di\u00eam Tr\u00ec t\u1ec9nh Ninh H\u1ea1 t\u1eebng l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng cam th\u1ea3o r\u1ea5t t\u1ed1t, cam th\u1ea3o l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y gi\u1eef c\u00e1t t\u1ed1t, do s\u1ef1 \u0111\u00e0o b\u1edbi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n nay tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ee3i m\u1ed9t nh\u00e1nh cam th\u1ea3o c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 t\u00ecm th\u1ea5y, \u201cQu\u00ea h\u01b0\u01a1ng cam th\u1ea3o\u201d nay \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e3i c\u00e1t d\u00e0i v\u00f4 t\u1eadn, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u201cc\u01a1 s\u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t\u201d \u0111\u1ec3 g\u00e2y ra nh\u1eefng tr\u1eadn b\u00e3o c\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ea5t \u0111ai tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc coi l\u00e0 \u201cnh\u00e0 b\u00e1nh m\u00ec\u201d v\u00e0 \u201ckho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c\u201d cho s\u1ef1 sinh t\u1ed3n c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, b\u1edfi v\u00ec h\u00e0ng n\u0103m s\u1ea3n xu\u1ea5t ra h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u1ec9 t\u1ea5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 cung c\u1ea5p \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1ee9c \u0103n c\u01a1 b\u1ea3n ch\u0103n th\u1ea3 gia s\u00fac. Ch\u00fang ta th\u1eed ngh\u0129 xem t\u1eeb l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0103n, g\u1ed7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eadt li\u1ec7u cho \u0111\u1ebfn thu\u1ed1c c\u1ee9u sinh m\u1ec7nh, m\u1eb7t n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1ch kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t \u0111ai?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ef1c k\u00ec qu\u00ed gi\u00e1 \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a, \u201ckho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c\u201d c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 n\u00f3i, \u0111\u00e3 c\u00f3 3.340.000 km2 c\u1ee7a 13 t\u1ec9nh \u0111ang c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a, trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 1.760.000 km2 \u0111\u00e3 b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t do con ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00ed. Nh\u1eefng n\u0103m 70 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XX, di\u1ec7n t\u00edch sa m\u1ea1c h\u00f3a h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng 1.560 km2; nh\u1eefng n\u0103m 80 t\u0103ng 2.100 km2; nh\u1eefng n\u0103m 90 di\u1ec7n t\u00edch sa m\u1ea1c h\u00f3a h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng t\u1edbi 2.400 km2. Theo th\u1ed1ng k\u00ea \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a \u0111\u00e3 chi\u1ebfm 13,3% di\u1ec7n t\u00edch c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, h\u01a1n n\u1eefa c\u00f2n t\u0103ng t\u1eebng ng\u00e0y. Hi\u1ec7n nay, to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n 100 n\u01b0\u1edbc t\u1ee9c l\u00e0 kho\u1ea3ng 1\/4 \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 15% d\u00e2n s\u1ed1 \u0111ang b\u1ecb sa m\u1ea1c h\u00f3a, m\u1ed7i n\u0103m to\u00e0n c\u1ea7u c\u00f3 kho\u1ea3ng 6 tri\u1ec7u &#8211; 7 tri\u1ec7u hecta \u0111\u1ea5t canh t\u00e1c bi\u1ebfn th\u00e0nh v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1eb1n c\u1ed7i \u0111\u00e1 s\u1ecfi, m\u1ed7i n\u0103m g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho con ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi h\u01a1n 26 t\u1ec9 USD. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o nhu c\u1ea7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u0103ng c\u1ee7a c\u1ea3i nh\u00e2n lo\u1ea1i h\u00e3y kh\u1ea9n c\u1ea5p b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t ch\u01b0a b\u1ecb sa m\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1eadu qu\u1ea3 nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a ch\u1eb7t ph\u00e1 r\u1eebng b\u1eeba b\u00e3i \u0111\u00e3 gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n lo\u1ea1i, gi\u00fap cho con ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n d\u1ea7n nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 r\u1eebng v\u00e0 tr\u1ed3ng r\u1eebng l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea5p thi\u1ebft. Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u00e3 coi vi\u1ec7c n\u1ed7 l\u1ef1c tr\u1ed3ng r\u1eebng v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch l\u1edbn l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong c\u00f4ng cu\u1ed9c ch\u1ea5n h\u01b0ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, di\u1ec7n t\u00edch r\u1eebng c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u1ea1t h\u01a1n 25 tri\u1ec7u hecta, chi\u1ebfm 70% t\u1ed5ng di\u1ec7n t\u00edch c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, tr\u1edf th\u00e0nh \u201cqu\u1ed1c gia r\u1eebng\u201d. Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ee9c r\u00f5 \u201cmu\u1ed1n ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng c\u01a1n b\u00e3o c\u00e1t, ph\u1ea3i tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u r\u1eebng h\u01a1n n\u1eefa\u201d, h\u1ecd \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh sinh th\u00e1i v\u00e0nh \u0111ai b\u1ea3o h\u1ed9 r\u1eebng ven bi\u1ec3n v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng b\u1ea3o v\u1ec7 r\u1eebng \u201cTam B\u1eafc\u201d c\u1ee7a 13 t\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1eebng l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i sinh t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang ta h\u00e3y c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c t\u1ebf b\u1ea3o v\u1ec7 ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean n\u00e0y, b\u1ea3o h\u1ed9 c\u0103n nh\u00e0 c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y 15 &#8211; 16\/4\/1998 t\u1ea1i T\u00e2y B\u1eafc, Hoa B\u1eafc, \u0110\u00f4ng Hoa Trung Qu\u1ed1c\u2026 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng tr\u1eadn b\u00e3o c\u00e1t x\u01b0a nay hi\u1ebfm c\u00f3, tai h\u1ecda n\u00e0y h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Trung Qu\u1ed1c. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-9740","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9740"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9740\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}