{"id":9911,"date":"2021-11-21T18:43:19","date_gmt":"2021-11-21T11:43:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9911"},"modified":"2021-11-21T19:38:40","modified_gmt":"2021-11-21T12:38:40","slug":"vi-sao-truoc-tien-nhin-thay-chop-sau-do-moi-nghe-tieng-sam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-truoc-tien-nhin-thay-chop-sau-do-moi-nghe-tieng-sam\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean nh\u00ecn th\u1ea5y ch\u1edbp, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe ti\u1ebfng s\u1ea5m?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ec1 m\u00f9a h\u00e8 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1edbp v\u00e0 s\u1ea5m (s\u00e9t). Khi \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng gi\u1eefa c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m trong \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u01b0a ch\u00eanh nhau \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u00ec hai lo\u1ea1i \u0111i\u1ec7n t\u00edch n\u00e0y s\u1ebd ph\u00e1t sinh trung h\u00f2a v\u00e0 g\u00e2y s\u00e9t. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n s\u00e9t. Khi s\u00e9t \u0111\u00e1nh th\u00ec c\u00f3 ch\u1edbp \u00e1nh s\u00e1ng ch\u00f3i m\u00e3nh li\u1ec7t, h\u01a1n n\u1eefa tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1edbp s\u1ea3n sinh nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 r\u1ea5t cao, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng kh\u00ed chung quanh \u0111\u1ed9t nhi\u00ean gi\u00e3n n\u1edf ra, ph\u00e1t sinh ti\u1ebfng n\u1ed5 d\u1eef d\u1ed9i. \u00c1nh ch\u1edbp s\u00e1ng l\u00f2e ch\u00f3i ch\u00ednh l\u00e0 lu\u1ed3ng s\u00e9t, c\u00f2n ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u00e0 ti\u1ebfng s\u1ea5m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi c\u00f3 s\u00e9t th\u00ec ch\u1edbp v\u00e0 s\u1ea5m ph\u00e1t sinh \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, nh\u01b0ng v\u00ec sao ta th\u1ea5y ch\u1edbp tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00f3 m\u1edbi nghe ti\u1ebfng s\u1ea5m? \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng nhanh h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 truy\u1ec1n \u00e2m. \u00c1nh s\u00e1ng truy\u1ec1n trong kh\u00f4ng kh\u00ed v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 300000 km\/s, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi \u0111i h\u1ebft 7,5 v\u00f2ng chu vi x\u00edch \u0111\u1ea1o trong m\u1ed9t gi\u00e2y. C\u00f2n t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u00e2m thanh trong kh\u00f4ng kh\u00ed ch\u1ec9 l\u00e0 340 m\/s, ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n c\u1ee7a t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u00e1nh s\u00e1ng. T h\u1eddi gian t\u1eeb khi \u00e1nh ch\u1edbp ph\u00e1t sinh truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n c\u1ee7a gi\u00e2y, nh\u01b0ng v\u1edbi c\u1ef1 ly \u0111\u00f3 ti\u1ebfng s\u1ea5m ph\u1ea3i \u0111i m\u1ed9t th\u1eddi gian kh\u00e1 d\u00e0i. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng th\u1eddi gian t\u1eeb khi nh\u00ecn th\u1ea5y \u00e1nh ch\u1edbp \u0111\u1ebfn khi nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng s\u1ea5m \u0111\u1ec3 t\u00ednh ra ch\u1ed7 ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n c\u00e1ch ta kho\u1ea3ng bao xa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 l\u00fac ch\u1ec9 th\u1ea5y ch\u1edbp m\u00e0 kh\u00f4ng nghe ti\u1ebfng s\u1ea5m, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00e1m m\u00e2y ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n s\u00e9t c\u00e1ch ta qu\u00e1 xa, ho\u1eb7c l\u00e0 ti\u1ebfng s\u1ea5m vang ra kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u1ecdng \u0111\u1ebfn. V\u00ec n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u00e2m thanh truy\u1ec1n trong kh\u00f4ng kh\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m d\u1ea7n cho n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng ta kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh m\u1ed9t l\u1ea7n c\u00f3 ch\u1edbp th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 ti\u1ebfng s\u1ea5m t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, nh\u01b0ng v\u00ec sao c\u00f3 l\u00fac ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1edbp l\u00f3e m\u00e0 ti\u1ebfng s\u1ea5m l\u1ea1i k\u00e9o d\u00e0i, r\u00e2m ran m\u00e3i m\u1ed9t ch\u1ed1c m\u1edbi ng\u1eebng?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec \u00e1nh ch\u1edbp r\u1ea5t d\u00e0i, c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1nh ch\u1edbp d\u00e0i \u0111\u1ebfn 2 &#8211; 3 km, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn 10 km. V\u00ec \u00e1nh ch\u1edbp c\u00e1ch ta v\u1edbi nh\u1eefng kho\u1ea3ng c\u00e1ch kh\u00e1c nhau cho n\u00ean th\u1eddi gian ti\u1ebfng s\u1ea5m truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tai ta tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau c\u0169ng kh\u00e1c nhau. M\u1eb7t kh\u00e1c \u00e1nh ch\u1edbp th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u00e1t sinh m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 h\u1ebft m\u00e0 l\u00e0 trong nh\u00e1y m\u1eaft li\u00ean t\u1ee5c ph\u00e1t sinh m\u1ea5y l\u1ea7n. V\u00ec v\u1eady khi ti\u1ebfng s\u1ea5m c\u1ee7a \u00e1nh ch\u1edbp \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac th\u00ec \u0111\u00e3 truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfng s\u1ea5m c\u1ee7a \u00e1nh ch\u1edbp th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba,\u2026C\u00e1c ti\u1ebfng s\u1ea5m \u0111\u00f3 h\u1ed7n h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi nhau g\u00e2y th\u00e0nh ti\u1ebfng s\u1ea5m vang r\u1ec1n m\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i ra khi m\u01b0a g\u1eb7p ph\u1ea3i m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac, n\u00fai cao ho\u1eb7c c\u00e1c \u0111\u00e1m m\u00e2y, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t sinh \u00e2m thanh ph\u1ea3n x\u1ea1, g\u00e2y ra h\u1ed3i \u00e2m. T h\u1eddi gian nh\u1eefng h\u1ed3i \u00e2m n\u00e0y truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tai ta c\u0169ng kh\u00e1c nhau r\u1ea5t xa, v\u00ec v\u1eady l\u00e0m cho ti\u1ebfng s\u1ea5m vang th\u00eam. C\u00f3 l\u00fac do nhi\u1ec1u nguy\u00ean nh\u00e2n c\u00f9ng x\u1ea3y ra l\u00e0m cho ti\u1ebfng s\u1ea5m vang m\u00e3i, k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u00fat m\u1edbi d\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T \u1eeb kho\u00e1: S\u00e9t; S\u1ea5m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u1ec1 m\u00f9a h\u00e8 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1edbp v\u00e0 s\u1ea5m (s\u00e9t). Khi \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng gi\u1eefa c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u00edch d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m trong \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u01b0a ch\u00eanh nhau \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u00ec hai lo\u1ea1i \u0111i\u1ec7n t\u00edch n\u00e0y s\u1ebd ph\u00e1t sinh trung h\u00f2a v\u00e0 g\u00e2y s\u00e9t. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00f3ng \u0111i\u1ec7n s\u00e9t. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-9911","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9911"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9911\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}