{"id":9999,"date":"2021-11-21T18:53:55","date_gmt":"2021-11-21T11:53:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vietlearn.org\/post\/?p=9999"},"modified":"2021-11-21T19:38:36","modified_gmt":"2021-11-21T12:38:36","slug":"vi-sao-khi-quyen-co-hien-tuong-trieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/vi-sao-khi-quyen-co-hien-tuong-trieu\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao kh\u00ed quy\u1ec3n c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201ctri\u1ec1u\u201d?"},"content":{"rendered":"\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n trong m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 l\u00fac d\u00e2ng l\u00ean c\u00f3 l\u00fac h\u1ea1 xu\u1ed1ng. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n l\u00ean xu\u1ed1ng n\u00e0y l\u00e0 do l\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng v\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi g\u00e2y n\u00ean. L\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng v\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cthu\u1ef7 tri\u1ec1u\u201d c\u1ee7a v\u1ecf T r\u00e1i \u0110\u1ea5t, g\u1ecdi l\u00e0 thu\u1ef7 tri\u1ec1u Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Trong ng\u00e0y r\u1eb1m m\u00f9ng m\u1ed9t \u00e2m l\u1ecbch, v\u1ecf Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ea1i khu v\u1ef1c B\u1eafc Kinh m\u1ed9t ng\u00e0y \u01b0\u1edbc ch\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean xu\u1ed1ng 40cm.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00ed quy\u1ec3n c\u0169ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb l\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7t T r\u0103ng, T rung Qu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng ghi ch\u00e9p d\u1ef1a v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng \u0111\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n th\u1eddi ti\u1ebft. V\u00ed d\u1ee5, cu\u1ed1n \u201cKinh T hi\u201d c\u00f3 t\u1eeb ba ngh\u00ecn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc vi\u1ebft: \u201cNguy\u1ec7t l\u1ec7 vu hoa, t\u00ec b\u00e0ng \u0111\u00e0 h\u0129\u201d. Ngh\u0129a l\u00e0 khi M\u1eb7t Tr\u0103ng g\u1ea7n v\u1edbi sao T\u1ea5t (Aldebaran) v\u00e0 kh\u00f4ng di chuy\u1ec3n, tr\u1eddi s\u1ebd c\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn. T rong cu\u1ed1n \u201cT am qu\u1ed1c di\u1ec5n ngh\u0129a\u201d mi\u00eau t\u1ea3 Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 T \u01b0 M\u00e3 \u00fd khi giao chi\u1ebfn t\u1ea1i T r\u1ea7n T h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u1ea1n ng\u1eef d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft n\u00e0y: \u201cT \u1ea5t tinh tri\u1ec1n vu th\u00e1i \u00e2m (ch\u1ec9 M\u1eb7t Tr\u0103ng), nguy\u1ec7t n\u1ed9i t\u1ea5t h\u1eefu \u0111\u1ea1i v\u0169\u201d (Khi sao T\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi M\u1eb7t T r\u0103ng, trong m\u1ed9t th\u00e1ng s\u1ebd c\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn). Qu\u1ea3 nhi\u00ean, tr\u1eddi m\u01b0a l\u1edbn trong ba m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, qu\u00e2n Ng\u1ee5y ch\u01b0a \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 lui. \u0110\u1ebfn nay, trong d\u00e2n gian Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o kinh nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u00e1o s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1eddi ti\u1ebft \u201cT r\u0103ng qu\u1ea7ng tr\u1eddi h\u1ea1n, tr\u0103ng t\u00e1n tr\u1eddi m\u01b0a\u201d, \u201cM\u00e2y xanh th\u00ec n\u1eafng, m\u00e2y tr\u1eafng th\u00ec m\u01b0a\u201d, \u201cTh\u00e1ng s\u00e1u heo may, ch\u1eb3ng m\u01b0a th\u00ec b\u00e3o\u201d\u2026 Tuy nhi\u00ean c\u01a1 quan kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ea5y t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a tri\u1ec1u kh\u00ed quy\u1ec3n l\u00e0 r\u1ea5t nh\u1ecf, v\u00ec v\u1eady khi d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u00fat M\u1eb7t T r\u0103ng g\u00e2y ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc T rung Qu\u1ed1c tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng trong nh\u1eefng t\u1ea7ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u c\u0169ng c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201ctri\u1ec1u\u201d. Song do t\u00ednh \u0111\u00e0n h\u1ed3i c\u1ee7a kh\u00ed quy\u1ec3n, h\u01a1i n\u01b0\u1edbc ng\u01b0ng t\u1ee5 trong kh\u00ed quy\u1ec3n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng to\u1ea3 nhi\u1ec7t, n\u00ean hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u kh\u00ed quy\u1ec3n ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n so v\u1edbi thu\u1ef7 tri\u1ec1u bi\u1ec3n, thu\u1ef7 tri\u1ec1u Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ec5 nh\u1eadn ra. C\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec kh\u00ed quy\u1ec3n c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t n\u00e0y n\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0m cho hi\u1ec7u \u1ee9ng \u201ctri\u1ec1u\u201d c\u1ee7a t\u1ea7ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u trong kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u00f5. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Trung Qu\u1ed1c cho r\u1eb1ng: L\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng g\u00e2y ra thu\u1ef7 tri\u1ec1u khi ba thi\u00ean th\u1ec3 \u1edf tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, g\u1ecdi l\u00e0 \u201ctam tinh nh\u1ea5t tuy\u1ebfn\u201d. T h\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 \u201ctam tinh nh\u1ea5t tuy\u1ebfn\u201d? L\u00e0 khi v\u1ecb tr\u00ed M\u1eb7t T r\u0103ng v\u00e0 m\u1ed9t thi\u00ean th\u1ec3 kh\u00e1c (M\u1eb7t T r\u1eddi ho\u1eb7c c\u00e1c sao, c\u00e1c sao \u1edf khu v\u1ef1c ph\u1ee5 c\u1eadn ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o) c\u00f9ng v\u1edbi T r\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng. Khi ba thi\u00ean th\u1ec3 \u1edf tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng vu\u00f4ng g\u00f3c v\u1edbi khu v\u1ef1c kh\u00ed \u00e1p cao, v\u00f9ng kh\u00ed \u00e1p th\u1ea5p d\u1ec5 ph\u00e1t tri\u1ec3n (th\u00e0nh b\u00e3o), v\u00f9ng kh\u00ed \u00e1p cao d\u1ec5 y\u1ebfu \u0111i. Khi ba thi\u00ean th\u1ec3 \u1edf tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng vu\u00f4ng g\u00f3c v\u1edbi khu v\u1ef1c kh\u00ed \u00e1p th\u1ea5p, v\u00f9ng kh\u00ed \u00e1p cao d\u1ec5 ph\u00e1t tri\u1ec3n (th\u00e0nh b\u00e3o), v\u00f9ng kh\u00ed \u00e1p th\u1ea5p d\u1ec5 y\u1ebfu \u0111i. V\u00ed d\u1ee5, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian th\u00e1ng 5-11 c\u1ee7a n\u0103m 1969-1973, \u1edf T\u00e2y B\u1eafc Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng, ng\u00e0y r\u1eb1m c\u00f3 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m M\u1eb7t T r\u1eddi, M\u1eb7t T r\u0103ng, T r\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, hai m\u01b0\u01a1i c\u01a1n b\u00e3o thu\u1ed9c khu v\u1ef1c gia t\u0103ng c\u1ee7a l\u1ef1c h\u00fat g\u00e2y ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n th\u00e0nh b\u00e3o l\u1edbn. T rong khi \u0111\u00f3 c\u00e1c c\u01a1n b\u00e3o kh\u00e1c kh\u00f4ng n\u1eb1m trong khu v\u1ef1c n\u00e0y ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u d\u1ea7n suy y\u1ebfu \u0111i. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1972, c\u01a1n b\u00e3o mang s\u1ed1 hi\u1ec7u 7203 \u0111\u1ed5 b\u1ed9 v\u00e0o Vinh T h\u00e0nh, t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng v\u1edbi s\u1ee9c gi\u00f3 kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m, khi \u0111\u00f3 \u0111ang l\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m (ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 6 \u00e2m l\u1ecbch), khu v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng cao do l\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 b\u00e3o trong ng\u00e0y tr\u0103ng tr\u00f2n \u0111\u00e3 g\u00e2y ra t\u1ed5n th\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, trong kh\u00ed quy\u1ec3n c\u0169ng c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201ctri\u1ec1u\u201d. Tuy nhi\u00ean n\u00f3 ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n so v\u1edbi thu\u1ef7 tri\u1ec1u bi\u1ec3n v\u00e0 thu\u1ef7 tri\u1ec1u T r\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi hi\u1ec7u \u1ee9ng c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng r\u00f5 r\u1ec7t h\u01a1n. T ri\u1ec1u kh\u00ed quy\u1ec3n ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng th\u00f4ng qua \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1ed9c kh\u00ed quy\u1ec3n. N\u1ebfu nh\u01b0 t\u1ed5ng h\u1ee3p ph\u00e2n t\u00edch \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u1ef1c h\u00fat g\u00e2y ra thu\u1ef7 tri\u1ec1u khi c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201ctam tinh nh\u1ea5t tuy\u1ebfn\u201d c\u00f9ng v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a, b\u00e3o, \u00e1p th\u1ea5p, \u00e1p cao c\u1ee7a kh\u00ed quy\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng cao \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a vi\u1ec7c d\u1ef1 b\u00e1o th\u1eddi ti\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>T \u1eeb kho\u00e1: Tri\u1ec1u kh\u00ed quy\u1ec3n; L\u1ef1c h\u00fat g\u00e2y ra thu\u1ef7 tri\u1ec1u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n trong m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 l\u00fac d\u00e2ng l\u00ean c\u00f3 l\u00fac h\u1ea1 xu\u1ed1ng. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n l\u00ean xu\u1ed1ng n\u00e0y l\u00e0 do l\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng v\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi g\u00e2y n\u00ean. L\u1ef1c h\u00fat c\u1ee7a M\u1eb7t T r\u0103ng v\u00e0 M\u1eb7t T r\u1eddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_disable_autopaging":false},"categories":[15,19],"tags":[],"class_list":["post-9999","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoi-dap-khoa-hoc","category-tu-nhien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9999"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9999\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vietlearn.org\/kien-thuc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}