Gia sư, luyện thi, dạy nghề, tư vấn, viết bài, dịch thuật, thiết kết, lập trình, digital marketing

Phương châm hội thoại là gì? Các loại phương châm hội thoại

Ghi chú: Tài liệu trích dẫn

Phương châm hội thoại giữ một vai trò quan trọng cả trong văn học và giao tiếp; đây là một phần không thể thiếu trong chương trình ngữ văn 9. Vậy, có các phương châm hội thoại nào? Cùng tìm hiểu các nội dung dưới đây của Vietlearn.org

Phương châm hội thoại là các quy định về nguyên tắc bắt buộc mà người tham gia hội thoại phải làm theo và tuân thủ. Nếu đáp ứng được các yêu cầu này thì cuộc giao tiếp mới được xem là thành công.

Các phương châm hội thoại

Có các phương châm hội thoại đó là:

Phương châm về chất

Chất ở đây là chất lượng về nội dung, dẫn chứng, sự thật và sự am hiểu của người nói về một vấn đề nào đó. Trong giao tiếp, cần phải nói đúng sự thật, đừng nói những điều bạn không tin là đúng và không có bằng chứng xác thực.

Ví dụ: Hôm qua, đội tuyển bóng đá nam Việt Nam đã giành chiến thắng 3 – 0 trước đội bóng đá nam Thái Lan

=> Kết quả của trận bóng đá và có kết quả cụ thể nên câu nói này đúng quy định phương châm về chất đề ra.

Phương châm về lượng

Phương châm về lượng là khi giao tiếp cần nói có nội dung, nội dung của lời nói cần phải đáp ứng được các yêu cầu của giao tiếp, không thừa và cũng không thiếu. Nếu như nói thiếu nội dung sẽ khiến cho người nghe không hiểu hoặc hiểu sai. Trường hợp nói quá nhiều thì cũng làm cho người nghe cảm thấy khó chịu, không tập trung nghe câu chuyện của người nói.

Ví dụ 1:

Anh lợn cưới: Bác có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không?

Anh áo mới: Từ lúc tôi mặc chiếc áo mới này, tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả

=> Cả hai nhân vật đều quy phạm phương châm về lượng, đều nói nhiều hơn so với quy chuẩn thay vì nói con lợn là đủ nhưng lại thêm từ cưới vào phía sau. Và cả 2 nhân vật đều có tính khoe của, đây là nội dung mà tác giả muốn châm biếm.

Ví dụ 2:

A: Câu học bơi ở đâu thế?

B: Ở dưới nước

=> Trong cuộc trò chuyện này, nhân vật B đã quy phạm phương châm về lượng khi trả lời “ở dưới nước” vì đây là điều hiển nhiên, học bơi phải học dưới nước. Câu trả lời gây khó hiểu cho người nghe và không đáp ứng được nhu cầu thông tin mà người hỏi cần. Bạn B có thể trả lời câu hỏi đó là “tớ học bơi ở hồ bơi thành phố, gần nhà tớ”.

Phương châm quan hệ

Khi giao tiếp cần phải tập chung và chủ đề giao tiếp, tuyệt đối không nên nói lạc đề, lạc hướng.

Ví dụ:

Cha: Ngày mai, cha đi về thăm ông bà nội, con có đi cùng cha không?

Con: Mai con có hẹn với bạn rồi nên không đi được với cha

=> Trong cuộc trò chuyện này, cả hai người cha và con đều đi thẳng vào vấn đề giao tiếp chính.

Phương châm cách thức

Khi giao tiếp cần phải nói rõ ràng, rành mạch và tránh cách nói mơ hồ

Ví dụ: Tôi đồng ý về những nhận định về truyện ngắn của ông ấy

=> Câu nói này chúng ta không biết ông ấy là tác giả hay độc giả nhận định về tác phẩm truyện ngắn. Cách nói mơ hồ, gây khó hiểu cho người đọc.

Phương châm lịch sự

Trong quá trình giao tiếp, nên nói một cách tế nhị và tôn trọng người khác. Tùy thuộc vào từng đối tượng mà bạn xưng hô sao cho phù hợp hay tùy nơi mà âm điệu to hay nhỏ.

Ví dụ: Lời nói không mất tiền mua – lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

=> Câu tục ngữ trên có nghĩa là trong giao tiếp hãy chọn những lời hay ý đẹp để vừa lòng người khác, không nên nói những lời thô tục.

Tại sao cần phải nắm chắc các phương châm hội thoại?

Như đã thông tin ở trên, phương châm hội thoại giữ một vai trò quan trọng nên việc nắm vững và hiểu rõ là việc làm cần thiết khi giao tiếp để người đối diện dễ hiểu hơn. Tùy thuộc vào từng tình huống cụ thể mà người nói có thể vận dụng các phương trâm hội thoại kể trên một cách linh hoạt và phù hợp với hoàn cảnh.

Một số nguyên nhân khiến cho phương châm hội thoại không được tuân thủ đúng nguyên tắc đó là:

Người nói vụng về, thiếu khéo léo hay kinh nghiệm trong việc giao tiếp

Người nói chú ý đến phương châm hội thoại khác hoặc cần thực hiện mục tiêu khác quan trọng hơn

Người nói muốn tạo sự chú ý, thu hút người nghe hiểu câu với hàm ý khác.

Đặc điểm của phương châm hội thoại

Tính tham khảo: Thông tin tham khảo phải có tính chọn lọc, khái quát và quan trọng nhất đó chính là vấn đề đó. Không cần liệt kê toàn bộ các thông tin theo kiểu dàn trải.

Tính thời sự: Cho mọi người thấy được hiện trạng, vấn đề đặt ra là quan trọng, cấp thiết hay cần phải được thực hiện nay.

Tính phản biện: Sẽ có những ký kiến đồng tình hay phản bác về một vấn đề nào đó nhưng bạn phải biết chứng minh để người khác phản bác ý kiến đó không chính xác.

Tính đề xuất: Đưa ra các đề xuất, giải pháp, phương pháp để giải quyết vấn đề. Tham luận thường có các dẫn chứng cụ thể để thuyết phục người nghe.

Các trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

Người nói vụng về, thiếu văn hóa giao tiếp

Người nói muốn gây sự chú ý để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý khác

Khi nói phải chú tâm vào một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn. Khi có nhiều người hỏi thì chúng ta cần phải ưu tiên câu trả lời câu hỏi nào quan trọng nhất.

Với các nội dung thông tin có trong bài viết trên đây sẽ giúp bạn biết thêm về các phương châm hội thoại. Để có nhiều thông tin hữu ích khác, quý bạn đọc hãy truy cập website Vietlearn.org